Eskişehir Türkiye in en hızlı kalkınan illerinden biridir. 29°58’ ve 32°04’ doğu boylamları ile 39°06’ ve 40°09’ kuzey enlemleri arasında kalan il toprakları, Ankara, Afyonkarahisar, Kütahya, Bilecik ve Bolu illeri ile çevrilidir. Topraklarının büyük kısmı İç Anadolu bölgesinde kalmasına rağmen, Seyitgazi ilçesinde küçük bir alanı, Sarıcakaya ilçesinin tamamı, Merkez ve Mihalıççık ilçelerinin bir bölümü Karadeniz bölgesinde kalır. Trafik numarası 26’dır. Doktorlar Caddesi, EstramŞehir Met helvası, Nuga helva, Haşhaşlı çörek, Kalabak suyu, Çiğ börek (Çibörek) ve Lületaşı ile meşhurdur.

İşlenebilir lületaşı, Türkiyede yalnız Eskişehirde çıkarıldığı için Eskişehir taşı olarak bilinir. Türkiyede Eskişehir ve Sivrihisar dolaylarında yetişen bir çoban köpeği olan akbaş da şehre ait önemli değerlerdendir. Hava Kuvvetleri Komutanlığı a bağlı 1. Hava Taktik Komutanlığı ve 1. Hava İkmal ve Bakım Merkez Komutanlığı ve 1. Jet Üssü Komutanluğı da Eskişehirde bulunmaktadır. İsminin kökeni Porsuk ÇayıOsmanlı Devletinin ilk kuruluş yıllarında büyük değer ve öneme sâhib olan bu şehre “Sultanönü” ismi verilmiştir. Bilâhare değerini kaybeden şehir, terk edilmiş görünümü almış ve eski şaşaalı günlerini özleyen halk bu şehre “Eskişehir” demeğe başlamıştır. Asıl ismi olan “Sultanönü” unutulmuştur. Frigyalılar zamânında kurulan târihî “Dorylaion” harâbelerine bakarak bu şehre “Eskişehir” denildiği de kuvvetli rivâyetler arasındadır. Şehir, Eski ve Orta çağlarda Yunanca Dorylaion, Latince Dorylaeum ismi ile tanınan bir kenttir.

Yıkık ve terkedilmiş olan Dorylaion - Şarhöyükün yakınında, harabenin güneyinde kalan bölgede yeni bir yerleşim oluşmuştur. W.M Ramsayın bildirdiğine göre, büyük olasılıkla Dorylaion harabelerine Eskişehir adı verilmiş ve bu ad o zamandan günümüze ulaşmıştır. Eskişehir ili ValilikEskişehir ili, Türkiye in başkenti Ankara ın batısında bir ildir ve İç Anadolu Bölgesi de bulunmaktadır. Lületaşı çıkarımının tamamına yakını bu ildedir. Anadolu ve Osmangazi Üniversitelerine ev sahipliği yapar. İlde, önemli oranda Kırım Tatarları kökenli nüfus mevcuttur. Tarihteki eski adı Dorliondur. Selçuklu ve Osmanlı Dönemi de de önemli bir kavşak noktası olmuştur. Eskişehir ilçeleri Alpu - Beylikova - Çifteler - Günyüzü - Han - İnönü - Mahmudiye - Mihalgazi - Mihalıççık - Odunpazarı - Sarıcakaya - Seyitgazi - Sivrihisar - Tepebaşı Tarihi İlkçağdan 11.yya kadar AkbaşM.Ö. 14. yüzyılda Hititler Eskişehir merkezli büyük bir devlet kurmuşlardır. Eskişehir‘in önemi ve yeri dolayısıyla Hititler döneminde Eti‘lik (Beylik) olduğu görülmektedir. M.Ö. 12. yüzyılda Anadolu’ya giren Frigler Anadoluya yerleşmiş ve Dorylaion adı ile bölgeye yerleşmiştir.

 Friglerden sonra bölgeye Lidyalılar daha sonrada Persler hakimiyeti altına almıştır. M.Ö. 4.yyda Makedon kral İskender’in eline geçen Eskişehir, İskender’ in ölüm tarihi olan M.Ö. 323 yılına kadar İskenderin İmparatorluğu altında kalmıştır. M.Ö. 2 yyda Roma Cumhuriyeti kontrolüne geçen bölge, Roma’nın ikiye ayrılmasına kadar Roma İmparatorluğu’nun ayrıldıktan sonra da Bizans hakimiyetinde kalmıştır. Selçuklular Dönemi Yeniden Bizans egemenliğine giren Dorylaion 1074 e Selçukluların eline geçti. Şehir Anadolu Selçukluları zamanında, Selçuklular ile Haçlılar arasında yapılan savaşlara sahne olmuştur. Bu zamanda şehrin adı Sultanönü olarak anılmaktadır. Şehir içinde Selçuklulara ait pek çok eser vardır. Osmanlı Dönemi Eskişehirdeki Yunan işhali 19211289da Anadolu Selçukluları Eskişehiri Osman Gaziye verdi.

Orhan Gazi döneminde Karamanlıların eline geçen Eskişehiri, 1. Murad yeniden Osmanlı topraklarına kattı. Fatihin ilk zamanlarına kadar şehir Ankara Beyliği e bağlı olarak kalmıştır. 1451 yılından sonra Kütahya ın Beylerbeylik haline gelmesi üzerine Anadolu İdari Teşkilatında değişiklik olmuş, bu arada Ankaraya bağlı bulunan Eskişehir, Kütahya Beylerbeyliği e bağlanmıştır. Kent 1601de bir süre Celali Deli Hasan ve yandaşlarının eline geçti. Hüdavendigâr ( Bursa) Vilayetinin Kütahya Sancağına bağlı bir kaza olan Eskişehire demiryolu 1890lı yıllarda ulaştı. Demiryolu un Eskişehire gelmesi ile şehirde ticaret canlandı. 19. yüzyıl boyunca yöreye Kafkasya, Kırım, Romanya ve Bulgaristandan gelen göçmenler yerleştirildi. Şehir 1877-1878 Osmanlı - Rus harbinden sonra muhacirlerin yerleştirilmeye başlamasıyla beraber gelişmeye başlamıştır. Mondros Ateşkesi in maddelerinden biri olan \İtilaf Devletleri in Osmanlı İmparatorluğu sınırları içindeki önemli noktaları güvenlik gerekçesiyle işgal edebilecekleri\ maddesine dayanarak 13 Kasım 1918 tarihinde İstanbula çıkan İngiliz kuvvetleri, İstanbul-Bağdat demiryolu hattı boyunca önemli gördükleri yerleri işgal etmeye başladılar, bu işgalden 1919 yılının Ocak ayı sonlarında Eskişehir İstasyonu çevresinde karargahlarını kurdu. Türk Kurtuluş Savaşı Dönemi Atatürkün Eskişehir Garı da karşılanması, 192521 Haziran 1920 günü saat 11:00de Millî Savunma Bakanı Fevzi Çakmak Paşa ve Genelkurmay Başkanı Albay İsmet İnönü ile tren istasyonuna gelmiştir. Yunan taarruzunun aldığı vaziyeti, sınıf arkadaşı ve Batı Cephesi Komutanı Ali Fuat Cebesoy ile burada görüşmüştür. Aynı gece de Ankara’ya hareket etmiştirler.

Eskişehirde Türk Kurtuluş Savaşı ın 5 önemli meydan muharebesinin üçü geçmiştir. Mustafa Kemal Atatürkün önderliğindeki Kurtuluş Savaşı ın önemli muharebelerinden biri olan I.İnönü Savaşı Eskişehir topraklarında gerçekleşmiştir. Eskişehir, Kurtuluş Savaşı ın kilit nok­talarından birini oluşturduğundan, savaşta maddi ve manevi olarak çok yıpranmıştır. I. Dünya Savaşı sonrasında demiryolu hattını denetlemek amacıyla 23 Ocak 1919da Eskişehir İstasyonunu işgal eden İngiliz kuvvetleri, 20 Mart 1920de Kuvay-ı Milliye in baskısıyla işgale son verdi. 1921 yılında Eskişehire 40 km. uzaklıktaki İnönüde, Birinci ve İkinci İnönü Muharebeleri yapıldı. 20 Temmuz 1921de Yunanların işgal ettiği Eskişehir bir süre Yunan ordularının karargâhı oldu. Eskişehir-Kütahya Savaşları sonunda Türk Ordusu Sakarya ın doğusuna çekildi. 23 Ağustos 1922de Yunanlılar yeniden saldırdı. 30 Ağustos 1922de başlayan Büyük Taarruz ile düşman püskürtülmeye başladı ve 2 Eylül 1922 günü, Seyitgazi yönünden gelen Türk Süvarileri Tekkeönü den Eskişehire inerek düşman kuvvetlerini Eskişehirden çıkardılar.

Eskişehir, Kurtuluş Savaşı ın son aşaması olan Büyük Taarruz sonrasında 2 Eylül 1922de kurtarıldığında yıkıntı hâlinde harap bir kasabaydı. Cumhuriyet Dönemi Atatürkün 15 Ocak 1923de Eskişehir hakkındaki sözü: Eskişehiri ve Eskişehirlileri çok iyi tanırım. Millî Mücadele yıllarında büyük vatanseverlik ve üstün bir cesaretle mücadelemizin daima yanında olmuş, bu mücadeleye çok geniş yardımlarda bulunmuşlardır. Mustafa Kemal Atatürk, 15 Ocak 1923 e Hükümet Konağında yaptığı konuşmada vurguladığı gibi Eskişehir, savaşın kazanılmasında büyük katkı yapmıştır. Mustafa Kemal Paşa, bu nedenle kentin imarıyla yakından ilgilenmiştir. Cumhuriyet döneminde yapılan yatırımlarla kısa zamanda modern bir kent yaratılmaya çalışılmıştır. Cumhuriyet ilan edildikten sonra Eskişehir 1925 yılında il olmuştur. 1926 yılında Eskişehirin, Sivrihisar, Mihalıçcık ve Seyitgazi olmak üzere üç ilçesi bulunmaktadır. 1954 yılında çıkarılan kanunla Çifteler ve Mahmudiye, 1957 yılında çıkarılan diğer bir kanunla da Sarıcakaya ilçe haline getirilmiş ve ilçe adedi 6ya çıkmıştır. Daha sonra 1987 tarihinde 3392 sayılı kanunla Alpu, Beylikova ve İnönü; 9 Mayıs 1990 tarih ve 3544 sayılı kanunla Günyüzü, Han ve Mihalgazi ilçe haline getirilmiş, böylece ilçe sayısı 12ye çıkmıştır.

22 Mart 2008 tarihli resmi gazetede yayınlanan 5747 sayılı yasa ile de Merkez ilçe kaldırılarak Odunpazarı ve Tepebaşı adıyla 2 yeni ilçe daha kurulmuş ve ilin toplam ilçe sayısı 14e ulaşmıştır. Eskişehir Depremi 20 Şubat 1956da Eskişehirde oluşan şiddetli yer sarsıntısıdır. Şiddeti Richter ölçeğine göre 6,0 olan bu depremde, 1.379 bina ağır, 1.486 bina orta, 9.862 bina da hafif derecede hasar görmüştür. Bir kişinin öldüğü depremde 19 kişi de yaralanmıştır. Konumu 39° 89 kuzey enlemi ve 30° 49 doğu boylamı, odak derinliği yaklaşık 40 km olan depremin etkilediği alan 350.000 km² olarak hesaplanmıştır. Deprem alanı çeşitli doğrultularda Edirne, İzmir, Konya ve Zonguldak illerine kadar yayılmıştır. Depremin dış merkezinin bulunduğu bölge yerleşim yeri olmadığı için can kaybı fazla olmamıştır.

Eskişehir depreminin oluştuğu bölge 3. derecede tehlikeli deprem bölgesidir. Sel Felaketi 5 Mart 1950de Porsuk Çayı ın taşması sonucu Eskişehirde sel felaketi meydana gelmiş, 50 bin kişi açıkta kalmıştır. 2500 evin yıkıldığı ve 6 kişinin boğulduğu felaketzedelere Marshall Planı dan yardım gelmiştir. Coğrafya Eskişehir coğrafyası Eskişehir, İç Anadolu Bölgesi in kuzeybatısında yer almaktadır. İl merkezi kuzeyinde Mihalgazi, Sarıcakaya ve Ankara, doğusunda Alpu, güneyinde Mahmudiye, Seyitgazi ve Afyon, batısında ise İnönü ve Kütahya sınırları ile çevrilidir. İç Anadolu stepleri, Kuzey Anadolu ve Batı Anadolu ormanları şehrin bitki örtüsünü oluşturur. Sündiken Dağları ın güney yamaçlarında 1000 metreden sonra meşe çalılıkları, daha yükseklerde bodur meşeler görülür. 1300 metreden sonra yer yer kara çamlar bulunur. Bazı bölgelerde karaçamların arasında, kızılçamlar da görülür. Eskişehirin güneyindeki platolarda orman bulunmamakta fakat bölgesel step bitkileri vardır. Porsuk ve Keskin Dereleri in kenarlarında söğütler, kavaklar, karaağaçlar ve koruluklardan oluşan bitki örtüsü bulunur. Eskişehirden geçen iki önemli akarsudan ilki Sakarya Nehri ikincisi ise Porsuk Çayıdır. Bu akarsuların il sınırları içerisinde kalan arazisinde 2 adet baraj bulunmaktadır. Porsuk Çayı üzerinde Porsuk Barajı, Sakarya Nehri üzerinde ise Gökçekaya Barajı bulunmaktadır. İklimi Şehrin iklimi İç Anadolu tipi Karasal iklimdir.

Kışları soğuk ve kar yağışlı, yazlar sıcak ve yağışsızdır. Yağışlar (dağlık kesimler hariç) az ve kısa sürelidir. Temmuz, Ağustos ve Eylül ayları en az yağışı olan aylardır. Yıllık yağış ortalaması 373,6 mmdir. Bir yılın 90 - 100 günü yağışlı geçmektedir. Sıcaklık rejimi karasal niteliktedir. Örneğin 800 metre yükseklikte kurulmuş olan Eskişehir il merkezinde en sıcak ve en soğuk ayların ortalamaları 21,5 °C ve -0,8 °C (Temmuz ve Ocak), kaydedilen maksimum ve minimum değerler ise 39,1 °C ve -26,3 °Cdir. Bitki örtüsü İç Anadolu Bölgesi in tipik bitkisel örtüsü olan bozkırdır. Nüfusu Doktorlar CaddesiEskişehir, Bulgaristan göçmenlerinin de buraya yerleşmesiyle özellikle 1950- 55 ve 1965- 70 dönemlerinde büyük bir nüfus artışı gösterdi. Kentin 1950de 89 bin olan nüfusu 1960 a 153 bine, 1970 e 216 bine, 1980de 309 bine, 1990da 413 bine ulaştıktan sonra 2000de 482 bini aşmıştır. 2008 yılı adrese dayalı nüfus kayıt sistemi verilerine göre ilin toplam nüfusu 741,739dur. İl nüfusunun 599,796‘sı merkeze, geriye kalan 141,943’ü ilçeler ve köylere yerleşmiştir. Şehir nüfus oranı % 80, köy nüfus oranı ise % 20dir. İlin yıllık nüfus artış hızı binde 9.61dir. Şehir nüfus artış hızı binde 15.41, Köy nüfus artış hızı binde –9.52dir. Nüfus sayımı bilgilerine bakılınca, köylerden kent merkezine göç oranının arttığı ortaya çıkmaktadır.

Nüfus yoğunluğu il genelinde 54, İl Merkezinde 195 ir. BM raporuna göre yaşanabilirlik açısından Türkiyedeki kaliteli yaşanabilinecek beşinci şehirdir. Yeraltı zenginlikleri Lületaşı Lületaşı ın Türkiye’de işlenebilir olanı yalnız Eskişehir’de bulunmaktadır. Beyaz altın, Deniz köpüğü ve Eskişehir taşı gibi adlandırmalar lületaşının değerini, rengini, çıkış merkezini anlamlı bir biçimde ortaya koymaktadır. Lületaşı, magnezyum ve silisyum esaslı ana kaya parçalarının yerin muhtelif derinliklerindeki başkalaşım katmanları içinde, hidrotermal etkilerle hidratlaşması sonucunda oluşmuş değerli bir taştır. Lületaşı ve benzer minerallere, Yunanistandaki bazı adalar, Moravya, Fransa, İspanya ve Fas ve ABDde de rastlanmaktadır. Eskişehir ilinin Karatepe, Sarıkavak, Türkmentokat, Gökçeoğlu köylerinde bulunan sahalarda, yüzeyle 300 metreyi aşan derinlikler arasında, içinde dağınık yumrular halinde lületaşı bulunan başkalaşım katmanlarına rastlanır. Arkeolojik çalışmalar, lületaşının yaklaşık beşbin yıl öncesinden bilindiğini ve değişik amaçlarla kullanıldığını göstermiştir. Günümüzde Lületaşı süs eşyası ve özellikle pipo yapımında kullanılmaktadır. Ayrıca radyasyon emici özelliğinden dolayı uzay gemilerinde izolasyon malzemesi olarak kullanılır. Bor Madeni Bölge, bor madeni yönünden de önemli rezervlere sahip olup, Kırkada bulunan Tinkal madeni, işlenerek %33 oranında Boric Oxid (B2O3) elde edilmektedir.

Perlit, Manyezit, Kalsedon, Krom, Toryum ve Torit Eskişehirde bulunan diğer madenlerdir. Termal kaynaklar Eskişehir, bulunduğu yerleşim yeri itibariyle sıcak su kaynaklarının tam üzerinde bulunmaktadır. Şehir merkezinde, Sıcak Sular olarak isimlendiren bölgede, doğal termal kaynaklar bulunmakta, çok sayıda hamam hizmet vermektedir. \Sıcak sular\ Porsuk Çayı ın güney kısmında geniş bir alan içinde bulunmaktadır. Suyun merkezinde 47°C yi bulan sıcaklık bazı alanlarda 35°C ye kadar düşmekte, bazı alanlar ise 55° ye kadar yükselmektedir. Hamamlardaki su hafif demirli ve kükürtlüdür. Bu bölgede çarşı içerisindeki tulumbalardan sıcak su akmakta olup, su bir dönem yakın bölgelerdeki evlere de verilmiştir. Yine il sınırları içerisinde Sakarı Ilıcaları, Hasırca, Kızılinler, Uyuzhamam-Alpu, Alpanos-Seyitgazi, Çardak( Hamamkarahisar)-Günyüzü, Yarıkçı-Mihalıççık bilinen kaplıcalardır. Ulaşım Eskişheri OtogarıŞehir Türkiyedeki demiryollarının kavşak noktalarından biridir. Eskişehir istasyonuna günde dört yönden 60 kadar yük ve yolcu treni uğramaktadır. Haydarpaşa Garı dan, Ankara yönüne giden tüm trenler Eskişehirden geçer. Hızlı trenin tamamlanmasıyla Eskişehir-Ankara arası 1 saat 15 dakika; Eskişehir-İstanbul arası 1 saat 30 dakika olacaktır. Eskişehir Anadolu Havaalanı a 25 Temmuz 2005´te Brüksel´den ilk sefer yapılmıştır. Eskişehir’in ana karayolu bağlantısı İstanbul-Eskişehir-Ankara devlet yoludur.

Adapazarı dan ayrılan bu yol güneye inerek Bilecik’ten geçer ve Bozüyük’ten doğuya yönelerek Eskişehir il sınırı içine girer. Tüm ili kuzeybatı-güneydoğu yönünde geçen bu yol il ulaşımının omurgasıdır. Merkez ilçe ve Sivrihisar bu yol üzerinde yer alır. İl’in diğer karayolu bağlantıları bu yoldan ayrılır. Eskişehir’de ulaşımı olmayan köy bulunmamaktadır. Yüksek Hızlı Tren Eskişehir Tren Garı14 Mart 2009 tarihinden itibaren Yüksek Hızlı Tren Ankara - Eskişehir arasında tarifeli seferlerine başlamıştır. YHT, Ankaradan 07.00, 11.00, 15.00, 17.00de, Eskişehirden 07.00, 11.35, 14.45 ve 21.35de hareket edecek.